1. DOKTRYNER, start van de DON-lijn

In de periode dat de Freiberger merries vervangen worden door warmbloedmerries en er verschillende kruisingen gebeuren heeft de staatsstoeterij nog een alternatief in petto voor het ras.

Na enkele pogingen met kruisingen met Freibergermerries en de volbloed Arabier, Shagya I, op het einde van de jaren ’40, werd er opnieuw beroep gedaan op verschillende hengsten met bloed.

De Arabische volbloed Doktryner werd aangekocht in 1985 in de Poolse stoeterij van Michalow. Deze hengst heeft een een aantal ‘DON’- hengsten gegeven en vooral Don Pablo die de stichter wordt van een nieuwe lijn hengsten.

Vandaag typeren de nakomelingen van DON FLAMINGO zich met hun uitstekend karakter, en hun capaciteiten zowel voor het rijden als voor het aangespannen rijden.

Doktryner zal zich echter niet gaan bevestigen als goede stamvader, omdat hij niet de maat, niet de vorm van de schoft, niet de mooie bewegingen zal doorgeven.

De tijd toonde wel aan dat al zijn nakomelingen erg geliefd waren bij ruiters en menners.

Een nieuw probleem stelt zich inmiddels.

De merries hebben de tendens om eerder aan de kleine kant te blijven, tegen de 1.50 m aan.

Om hier aan te verhelpen denken ze aan een nieuwe kruising.

Bedoeling is een groter paard te creëren met een gunstige schoft voor het zadel en elegante bewegingen. Het idee om de Freiberger meer in te zetten in de hobbysport blijft immers groeien.

Er worden verschillende pogingen ondernomen met Anglo-Normandische hengsten.

Tot de jaren -80 zullen warmbloedhengsten gebruikt worden om Freibergermerries te dekken.

Daarom ook dat we de laatste decennia nog steeds warmbloed-inbreng terugvinden in de moederlijnen van goedgekeurde hengsten.

Te vermelden op de eerste lijn, VULCAIN, zoon van Va-et-Vient.

2. ALSACIEN, waar we in een vorige post van spraken, is het typische resultaat van allerlei probeersels in die periode. Hij is de kruising van de merrie JAVOTTE (°1955) met ALADIN (Zweeds warmbloed, ° 1964)

Hij heeft een briljante carrière en zal meer dan 500 veulens voortbrengen tot 1986, zijn laatste dekjaar.

We zijn hem dankbaar voor zo maar eventjes 22 goedgekeurde hengsten en meer dan 50 Elite merries of zij die geklasseerd zijn in het stamboek A als de beste categorie. Zowat alle nakomelingen hebben tevreden paardeneigenaars gegeven als zadelpaarden.

Tot vandaag nog wordt de lijn van Alsacien voortgezet.

In de eerste plaats vinden we bv Lucky Boy, die uitstekende paarden zal voortbrengen voor zowel rijden als aangespannen rijden.

Jean Monin, onze trouwe vriend in Glovelier, heeft de nazaat gekocht van Lorrain, nl. Libero die erg goeie zadelpaarden geschonken heeft. Zijn mooie donkerbruine vacht was één van zijn troeven.

Locarno gaf dan weer nakomelingen met uitzonderlijke bewegingen.

3. De NELSON-lijn.

De vader van Nelson is de Zweedse warmbloed, Nello.

Nello’s vader was NEPAL die ook de vader was van ALADIN.

Nello zelf gaf matige sportpaarden maar had wel mooie bewegingen waardoor hij zijn mannetje stond in de dressuurcompetitie.

Moeder van NELSON is Haïtienne, dochter van de legendarische HEROÏQUE. Ze geeft op haar 19 jaar geboorte aan NELSON in 1975 in de staatsstoeterij. Door zijn afstamming krijgt Nelson een harmonieuze vorm en een zwaarder type bouw mee.

Nelson zal een 20-tal Elite-merries voortbrengen. Zijn mannelijke nazaten kunnen de fokkers niet meteen boeien. Dankzij Joseph Chêne uit Damvent, kreeg zijn stamlijn toch nog succes met Neptune (°1982), Nolo (°1994) en diens zonen Nick (° 1999) en NO LIMIT (°2003)

No-Limit is veelbelovend geworden voor een lijn die zich afspiegelt met discreet witte aftekeningen.

Na een aantal kruisingen met het Zwitsers warmbloedpaard die niet afdoend bleken, wordt er overeengekomen om toch nog maar eens uit te kijken naar een nieuwe kruising.

De Freiberger is ondertussen uitgegroeid tot een polyvalent ras. Maar als de fokkers hem willen ontwikkelen om hem beter te maken in de sport en ook hierdoor tot een betere verkoop van het ras te komen is er meer nodig.

Zijn beweging laat nog te wensen over, net zoals zijn rug, zijn gebrek aan elasticiteit, een te weinig gesprongen, ronde galop en vaak vertoont hij een te vlakke, korte schoft.

Het eerste werk is de ruiters en de menners te contacteren om hun verlangens te leren kennen en hun activiteiten beter te leren begrijpen.

Hieruit volgt dat er een andere doelstelling moet komen in de fok die beanwoordt aan de verlangens van de ‘gebruikers’.

Ook de fokkers moeten een vorming krijgen hoe ze hun paarden beter kunnen voorbereiden en nadien commercialiseren.

Iedereen is het erover eens dat er een nieuwe kruising moet gevonden worden.

De staatsstoeterij van Avenches stelt op een bepaald moment de hengst NOE voor.

4. NOE en QUI-SAIT

NOE is een jonge warmbloed met een te kleine stokmaat, 1.62m, om in zijn categorie warmbloeden voor te brengen. Hij werd geboren in Avenches in 1984 en komt uit een moederlijn die zich al wel bewezen heeft in het warmbloedcircuit.

Zijn vader is nl. de Anglo-Normandische hengst Natif de Signet uit de Ibrahim-lijn en zijn moeder is Salomé, een dochter van de Zweedse Sirocco.

De federale commissie had voorgesteld van Noé te castreren op 2-jarige leeftijd, maar blijkbaar waren de verantwoordelijken hiervoor dat ‘vergeten’. Was hij voorbestemd???

Noé is een compacte hengst, zeer elegant type en beschikt over uitzonderlijke bewegingen.

Hij heeft een expressief hoofd met een brede front, een mooie schouder, een brede borst en rug waar een zadel perfect op past en een mooie achterhand.

De fokkers van de Jura vinden hem maar niets en ze vinden zelfs dat hij te dicht aanleunt met zijn comformatie bij de Freiberger.

Maar het syndicaat Bern ziet het anders. Ze vragen aan Avenches of ze met Noé een kruising mogen uittesten. Zij hebben namelijk op dat moment heel goeie merries afkomstig van puur ras Freibergers en dat zou wel eens kunnen lukken.

De federatie beslist uiteindelijk dat het een prima idee kan zijn maar ze eisen wel contractueel dat er maar een 20 tot 30 -tal merries van eerste kwaliteit én bruin van vacht met zo weinig mogelijk witte kenmerken mogen ingezet worden.

Kruisingen zonder toestemming zijn verboden en castratie van alle hengstenveulens van mindere kwaliteit wordt verplicht. Het project zal 2 jaar lopen en start in de lente van 1990 in het dekstation Bütschelegg met Noé en wordt beëindigd op het einde van het seizoen in 1991.

In de Jura wordt de keuze van hengst bepaald op QUI-SAIT, geboren in 1985, een zoon van Quai d’Orsay en Salomé (moeder van Noé), 1.65m hoog. Ook hier start het project zoals in het kanton Bern en beperkt het zich tot de dekseizoenen 1991 en 1992. De merries voor deze hengst, allemaal bruine, worden uitgekozen in de Jura door de kantonale rechters.

Resultaat?

In 2 jaar tijd worden er 91 veulens geboren waarvan 21 mannelijk en 23 vrouwelijke van Noé.

Vanaf het begin typeert het nageslacht van Noé zich als een type dat zeer dicht aanleunt bij de traditionele Freiberger terwijl de nazaten van QUI-SAIT allemaal dichter aanleunen bij het type warmbloed.

Conclusie is dat van de 2 zonen van Salomé, Noé het meest aantrekkelijke type is ls Freibergertype.

Maar de troef van Noé stopt niet bij zijn uiterlijk alleen, hij doet oprecht zijn best in de springsport maar het best van al in de dressuur. Hij beschikt over een zeer aangenaam karakter en een werkwillig temperament. Hij heeft ‘fond’ en uithouding.

Zijn halfbroer QUI-SAIT is niet uit hetzelfde hout gesneden. Hij is wat groter, heeft de grote lijnen van de warmbloed. Ook hij heeft een expressief hoofd en is mooi gebouwd. Hij zal ook goed presteren in de sport maar hij heeft lang niet het genereuze karakter en het werkwillige van zijn broer. QUI-SAIT heeft de elegantie meegekregen van Salomé, maar van zijn vaders kant (Ibrahim lijn) erfde hij de ietwat onevenwichtige vormen.

Conclusie van het project….

Het werd een succes. Van de Noé lijn komen er 91 veulens voort waarvan er 67 de volwassen leeftijd zullen behalen. Hiervan zullen er 24 hengsten opgevoed worden tot dekhengst.

3 zonen zullen uiteindelijk gekeurde hengsten worden: Nestor, Nico en Nepal

Het wordt de N-lijn

Van QUI-SAIT zullen er 5 hengsten goedgekeurd worden: Queens, Quinoa, Quitus, Québec II en Quinto.

Zij zullen voortaan de Q-lijn vormen

Als de balans wordt opgemaakt ongeveer 15 jaar na de start van het project zien we dat de N-lijn overheerst. Stuk voor stuk paarden met veel generositeit, het type Freiberger, meewerkend. Zowel geliefd bij de menner als de ruiter.

De Q-lijn? Hierover lezen we dat ze uitzonderlijk goed bewegen maar vaak nogal koppig zijn, onderhevig aan stress en niet zo uithoudend als de andere tak. Al de hengsten van de Q-lijn hebben wat ontgoocheld in hun nakomelingen.

Hier stopt mijn verhaal….

Nu is het aan jullie om concreet jullie paspoorten in te duiken.

Op de website van de Zwitserse federatie kan je nu verder gaan zoeken tot op heden.

De link is https://genealogie-fm.ch

Have fun!

In 1969 komt er een rapport uit van de Federale Raad voor de Landbouw, waarin gesproken wordt over de bittere situatie van de Freiberger. Het ras heeft zowat alle belang verloren. Het trekpaard wordt meer en meer verwisseld voor de tractor. Het leger legt minder reserves aan paarden aan.

Men bereidt dus vanuit de Staat een project voor met premies om het ras te bewaren. De boeren beginnen het zo toch wel interessant te vinden om toch enkele paarden te houden om te kweken, naast de runderen die hen sowieso meer opbrengen dan de paardenfok.

Toch blijft de verkoop van Freibergers in de jaren ’60 moeilijk en weinig winstgevend. Vlak voor en vlak na de winter blijft het aanbod paarden groter dan de vraag. En in de andere seizoenen vinden kopers dan weer geen paarden die bruikbaar zijn.

Deze situatie zal de import van vreemde paarden in gang zetten.

Maar hier is de commissie helemaal niet blij mee. Er moet dus een oplossing gezocht worden.

Om iedereen tevreden te stellen wordt er beslist dat paardeneigenaars hun betere paarden/merries, bijhouden tot hun 3 jaar, voornamelijk kweekmerries, ze dan klaarstomen voor het aangespannen rijden waarbij een premie uitgeloofd wordt van 500 CHF. Het paard moet dus op 3 jaar, alleen, een eenvoudig aangespannen behendigheidsproefje afleggen. Verschillende honderden paarden zullen zo jaar na jaar klaargestoomd worden hiervoor. Hierdoor werd het ‘leven’ van het ras gered.

Er worden markten per opbod georganiseerd voor verkoop van de jonge paarden te stimuleren.

En om nieuwe markten te ontdekken voor de verkoop van de Freiberger, organiseren ze een rally. Wagens vertrekken van Parijs, Lyon, Brussel, Frankfurt, München en Milaan om tot Neuveville/Zwitserland te geraken. De Freiberger bewijst hier zijn uithouding, zijn soberheid op parcoursen die soms meer bedragen dan 670 km!

Zo wordt de Freiberger ontdekt en gaan landen op zoek naar Freibergers om hun eigen trekpaarden lichter te maken.

Freibergerhengsten worden vanaf nu uitgevoerd naar verschillende landen.

De hippische sport in Zwitserland gebruikt geen Freibergerpaarden en de Zwitserse warmbloedfokker zelf kan niet de nodige kwaliteit met zijn Zwitsers warmbloedpaard voortbrengen om concurrentieel te zijn in competitie, dus gaan ze moeten importeren. Om deze groep mensen te helpen worden vreemde paarden ingevoerd. Buitenlandse ‘zadelpaarden’ hebben de voorkeur voornamelijk uit de buurlanden, Frankrijk en Duitsland.

Met behulp van Amerikaanse en Engelse paarden heeft Duitsland een zeer goed warmbloedpaard ontwikkeld.

Het zal nog tientallen jaren duren vooraleer de fokker van Freibergerpaarden zich zal laten overtuigen dat de paardensport, dus m.a.w de zadelpaarden en het aangespannen rijden, een belangrijke rol zal gaan spelen als vrijetijdsbezigheid, als hobby en niet enkel meer als werktuig..

Hiervoor moet er worden gezocht naar een paard dat lichter is en mooie bewegingen heeft.

De haras gaat ‘verbeterings-kruisingen‘ beginnen uitproberen met anglo-normandische hengsten en arabieren.

In 1970 beschrijft een rapport van de Confederatie dat ze op zoek zijn naar de ontwikkeling van een paard dat economisch- lees, voor handel- kan ingezet worden, maar toch ook nog als licht werktype kan dienen.

Freiberger merries worden zo vervangen door warmbloedmerries, en een aantal Freiberger-merries zullen de Arabische hengsten (Shagya I en later Shagya II) leren kennen.

De Arabische volbloed DOCKTRYNER, aangekocht in 1958 vanuit een Poolse stoeterij zal later de Don-lijn starten. Hierover morgen meer.

In de staatsstoeterij probeert men een nieuwe kruising uit:

Resultaat is de machtige……

ALSACIEN, een chique voskleurige hengst., zoon van de Zweedse warmbloed Aladin en Javotte, de legendarische dochter van JURASSIEN. Hij start de L-lijn.

Uit dit schema van zijn nazaten lees je de 3 lijnen af die tot op vandaag nog steeds zeer belangrijk zijn:

De lijn LOCARNO

De lijn LOYAL II

De lijn LORRAIN

Terloops nog even onthouden dat de vader van de Zweedse warmbloed Aladin, NEPAL is, die ook de vader zal zijn van de Zweedse warmbloed NELLO waarover meer in een van de volgende te bespreken families.

De invloed van de hengst Alsacien geeft meteen de doodsteek aan de Freiberger van de jaren -50 en wordt zo het prototype van het vrijetijdspaard.

Dit alles ging zeker niet zonder slag of stoot want in alles zijn er voor-en tegenstanders. Er moet worden geconcludeerd dat de klassieke traditionele Freiberger, die voornamelijk gefokt is geweest voor het landbouwwerk, hoe langer hoe meer plaats zal moeten ruimen voor het nieuwe lichtere type.

Morgen gaan we verder met de Don-lijn!

Tip voor je begint te lezen:

Als je het te complex vindt, neem gewoon je paspoort(en) erbij en bekijk wat voor jouw paard(en) misschien van toepassing zou kunnen zijn.

Vandaag de lijn van Imprévu onder de loep.

Imprévu, chef de race n°2, deze donkerbruine hengst wordt meteen goedgekeurd door iedereen. In 1901 zijn er bv 57 van zijn merrieveulens beloond met een premie in de Jura. Allemaal beschikken ze over en goede rug en elegante bewegingen.

In 1895 selecteert de commissie zijn eerste zoon, een hengst bai cerise zoals ze de kleur benoemen (rood-donkerbruin), hij heet LEO. Hij zal verschillende hengsten geven maar diegene die we zullen onthouden voor de verdere lijn is MAX (°1897). Hij is 1.60 hoog en hij ligt aan de basis van de lijn J. De huidige lijn JURASSIEN.

Max wordt aanzien als een soort van warmbloed-type in zijn ras. Hij is zeer mooi, harmonieus gebouwd. Net voor hij verkocht wordt naar de staatsstoeterij geeft hij nog een zoon MAX II met een merrie van Vaillant, Fanny.

Max II zal bij de familie Wermeille in Saignelégier, een carrière hebben van 10 jaar.

Het zal echter zijn zoon zijn, CHASSEUR, die de bekendheid van deze lijn zal worden.

CHASSEUR (°1909), is een hengst van 1.60 m hoog, geboren bij de hengstenhouder van TACTICIEN in Mont-Tramelan. Hij verkoopt hem meteen door naar het domein van Bellelay waar hij pas op 4 -jarige leeftijd zal worden goedgekeurd als dekhengst.

In zijn bloed vinden we terug: Anglo-Normand met Franches-Montagnes, met de lijn van Tacticien en Vaillant. Hij heeft hierdoor een warmbloedgehalte van 40%. Het type ‘zwaar’ zal dan ook volledig wegvallen bij zijn directe afstammelingen.

Hij heeft veel temperament, een zeer expressief hoofd, mooie rug en schouder, ronde ribben, een beetje lang in de rug maar een solide achterhand. Zijn voorbenen werden beschouwd als perfect. Hij heeft 1585 merries gedekt gedurende zijn 20-jarige carrière.

Chasseur laat 28 zonen na waarvan we Québec en Lafayette (°1918) onthouden.

De lijnen Lutteur, Québec, Carol, Vital sterven uit.

Lafayette daarentegen zal Jurassien (°1940) geven die de lijn J start, met een generatie eerder lichtere types die nadien de letter C zal krijgen als aandenken aan Chasseur.

JURASSIEN, is van het uitzonderlijke type. Hij heeft alle goeds van zijn grootvader Imprévu, het type warmbloed.

Van zijn lange lijn goedgekeurde hengsten (27!) die hij gaf, onthouden we JURA (°1963), zijn kleinzoon uit vader JONAS (°1955) nl. JUDO (° 1959), en JURY (° 1972), achterkleinzoon

JURA (°1963) start de JURA-lijn

JUDO (°1959), kleinzoon, start de JUDO-lijn

JURY (°1972), achterkleinzoon, start de JURY-lijn

JURASSIEN zal vanaf 1977 de letter C (van CHASSEUR) doorgeven aan al zijn mannelijke nazaten.

Ik geef hier de nazaten weer van JURY, JUDO en JURA. Hier zullen jullie hoogstwaarschijnlijk al wat namen in jullie paspoorten van terugvinden.

Ook al blijft het bloed van JURASSIEN nog sterk verspreid in het ras, toch vrezen ze dat deze vaderlijn zal verdwijnen. Vandaag onthouden we bv nog CONCORDE die CREPUSCULE (°1993) gaf en CHARLESTON, laatste zoon van JUDÄA, met nogal veel temperament, maar die wel de zonen CHAMBORD (°1997), COVENTRY (°2001) gaf.

Nadien zijn er nieuwe families gekomen met Zweeds warmbloed met Alsacien, Nelson, Noé en Qui-Sait, die we volgende keer zullen bespreken. Die zijn uiterst concurrentieel geworden waardoor de lijn Chasseur wat ingeboet heeft aan interesse.

We komen dichterbij!

Er zijn bepaalde lijnen die vandaag volledig uitgestorven zijn en die ga ik dus niet verder toelichten.

De lijn Vaillant-Vache-Rubis-Element is zo eentje en werd de S-lijn, maar die is volledig verdwenen.

Daarentegen de lijn VAILLANT- VACHER-RUBIS- REMUS is een bijzondere lijn want zij gaat de letters

D-R en V doorgeven

______________________________________________________________________

De R-LIJN

_____________________________________________________________________

Vacher heeft slechts 1 gekende zoon doorgegeven, de donkere vos RUBIS waarover de commissie zeer tevreden is.

Vacher wordt met zijn 11 zonen en meer dan 100 premiemerries als een excellente stamvader erkend. Van zijn zonen zijn RUBIS, REMUS en ELEMENT de meest gekende.

REMUS heeft en zoon REMOLO (°1929) die op zijn beurt een hengstenzoon heeft RECORD (° 1935)

Deze laatste zal met de merrie OBLONGA (°1940) RACEUR (°1946) voortbrengen.

In de jaren 1950 zal RACEUR op het juiste moment het ras versterken.

Raceur is van het zware type, zeer sterk, spijtig genoeg nogal ‘gewoontjes’, maar heeft wel een sterke ruglijn, sterk gespierde en lange achterhand, goede voeten, in zijn draf zwaait hij zijn benen nogal zijwaarts.

Dankzij de reputatie van het domein van Bellelay wordt hij weerhouden in plaats van dat men besloot terug te keren naar de Ardenner wat men van plan was op dat moment.

Raceur zal een zeer belangrijke rol spelen in de Vaillant-lijn.

Raceur heeft 1391 merries gedekt met een vruchtbaarheidsquotient van gemiddeld 72%.

Veel van zijn nazaten zijn eerder middelmatig te noemen qua uitzicht maar dankzij zijn kleinzoon RADICAL (°1970) zal deze lijn nog even blijven voortbestaan.

Voor ons, vandaag onthouden we van Raceur-nakomelingen enkel de namen ROTHSCHILD (°2003), geëxporteerd naar België waar hij verschillende paarden heeft voortgebracht en inmiddels gecastreerd werd en RYVERS DE JASMAN (°2001). Tot daar dus voor de R-lijn.

_________________________________________________________________________

Dat brengt ons bij de V-lijn van VAILLANT-REMUS-VERDUN

___________________________________________________________________________

VERDUN (°1928) is een interessante lijn, daar ze een mengeling geeft van de Vaillant-lijn maar met een Tacticien-merrie, dus met nobel bloed. Het robuuste samen met het edele bloed.

Hij werd geboren in Saint-Brais en zal een lange carrière hebben bij de familie Wermeille in Saignelégier. Hij heeft een aangenaam karakter en zal de vader worden van 19 gekeurde hengsten.

Verdun gaat van zich doen spreken met meteen 2 goedgekeurde zonen, VASCO en ZEPHIR.

ZEPHIR zal 12 zonen nalaten waarvan DRAPEAU, FONTANA en RADIEUX zich als goede hengsten zullen profileren.

DRAPEAU is een van de eerste hengsten die als ‘modern type’ zal aanzien worden. In zijn afstamming zit de Ardenner Darwin, de ‘chef de race’ Chasseur (hierover morgen meer bij de Imprévu-lijn), de Anglo-Arabier Tacticien en ook nog warmbloed langs Colibri II.

Van 1939 tot 1960 zal Drapeau 1400 nazaten geven, helaas is deze D-lijn ook uitgedoofd.

_____________________________________________________________________________________________

De lijn VAILLANT -REMUS- VERDUN- VERDICT -VAGABOND

______________________________________________________________________________________________

Wanneer we VERDICT onder de loep bekijken, zien we ‘veel’ bloed (30% langs moederszijde), ook zien we de inbreng van Imprévu terug én van Tacticien.

Zijn enige zoon is VAGABOND.

Vagabond heeft een expressief hoofd, een mooie schoft en een gespierde goeie rug.

Toch wordt deze lijn niet echt geliefd vandaag omwille van zijn ietwat moeilijke karakter.

Zijn zonen zijn VA-et-VIENT en VAINQUEUR

VA-ET-VIENT had veel bloed en was niet meteen geschikt voor iedereen qua gevoeligheid en bloed.

Diens zoon, VULCAIN (°1983) , echter, heeft uitstekende paarden gegeven in de vrijetijdssport, zeker in het rijden. Deze hengst had ook een zeer sober signalement wat hem een troef gaf.

Morgen wordt het de lijn van stamvader IMPREVU.